Son güncelleme:
İçindekiler (8 bölüm)
- Araç türüne göre park yeri ölçüleri
- Birim otopark alanı nedir? 20 metrekare kuralı
- Engelli park yeri: ölçü, sayı ve konum
- Giriş, rampa ve manevra yolu ölçüleri
- Bisiklet, motosiklet ve elektrikli araç park yerleri
- Belediyeniz ek şart getirebilir mi?
- Ölçüleri zemine taşımak: çizgi planı için 6 adım
- Sık Sorulan Sorular
Yeni bir otoparkın çizgilerini planlarken ya da mevcut otoparkı yeniden düzenlerken ilk soru hep aynıdır: bir park yeri kaç metre olmalı? Türkiye'de bu sorunun resmî cevabı Otopark Yönetmeliği'ndedir. Yönetmelik ilk olarak 22 Şubat 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve son değişikliği 27 Aralık 2025'te yapıldı. Bu yazıda park yeri ölçülerini, engelli park yerlerini, rampa ve manevra yolu ölçülerini güncel metne göre madde numaralarıyla topladık ve bu ölçüleri zemine nasıl taşıyacağınızı anlattık.
Kısa cevap: Otopark Yönetmeliği'ne göre binek otomobil için bir park yeri, manevra alanı hariç en az 2,40 metre genişliğinde ve 4,90 metre uzunluğunda olmalıdır. Engelli park yerinin genişliği en az 3,50 metredir. Kamyonet ve panelvan için 3,00 × 6,00 metre, kamyon ve otobüs için 4,00 × 12,00 metre esas alınır.
Araç türüne göre park yeri ölçüleri
Yönetmeliğin 5. maddesi, bina ve parsel otoparklarında park yerlerinin manevra alanı hariç asgari ölçülerini araç türüne göre belirler. Aşağıdaki tablo bu ölçüleri bir arada gösterir:
| Park yeri türü | En az genişlik | En az uzunluk | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Binek otomobil | 2,40 m | 4,90 m | Madde 5/1-h-8 ve 9 |
| Engelli park yeri | 3,50 m | 4,90 m | Madde 5/1-h-9 |
| Kamyonet ve panelvan | 3,00 m | 6,00 m | Madde 5/1-h-8 |
| Kamyon ve otobüs | 4,00 m | 12,00 m | Madde 5/1-h-8 |
| Yol üstü (yol kenarı) park yeri | 2,50 m | 5,50 m | Madde 4/1-o |
Bu ölçüler alt sınırdır; daha geniş park yeri planlamak yönetmeliğin önünde bir engel değildir. Kapı açma payı, kolonların konumu ve otoparkı kullanan araçların büyüklüğü, alt sınırın üzerine çıkmayı gerektirebilir.
Birim otopark alanı nedir? 20 metrekare kuralı
Birim otopark alanı, bir aracın park etmesi için gereken alanın manevra alanları dahil toplamıdır (Madde 3/1-d). Yönetmelik binek otomobil için bu alanı manevra alanı dahil en az 20 metrekare olarak belirler; kamyon ve otobüs için ise manevra alanı hariç en az 50 metrekare üzerinden hesap yapılır (Madde 4/1-ç).
Bu iki ölçü birbirine karıştırılmamalıdır. 2,40 × 4,90 metrelik bir park yeri yaklaşık 11,8 metrekare tutar; 20 metrekareye kadar olan fark, aracın park yerine girip çıkması için gereken manevra yolundan gelir. Yani otoparkın kapasitesini hesaplarken yalnızca park yerlerini değil, aralarındaki manevra yollarını da hesaba katmak gerekir. Manevra alanı ve şekli dahil park yerlerinin vaziyet ya da kat planında gösterilmesi de zorunludur.
Engelli park yeri: ölçü, sayı ve konum
Engelli park yerinin kısa kenarı en az 3,50 metre, uzun kenarı en az 4,90 metre olmalıdır (Madde 5/1-h-9). Standart park yerine göre fazladan kalan genişlik, tekerlekli sandalye kullanan sürücü ya da yolcunun araçtan inip binebilmesi için gereken alanı sağlar.
Sayı ve konum kuralı ise otoparkın türüne göre değişir:
- Umumi binalar, bölge ve genel otoparklar: Her 20 park yerinden biri, birden az olmamak şartıyla engelli işareti konularak engellilere ayrılır. Bu yerler giriş-çıkışlara ve asansörlere en yakın noktalara yerleştirilir (Madde 4/1-ı).
- Yol üstü otoparklar: Engelli araçları için 1/30 oranında park yeri ayrılır (Madde 4/1-o).
- Bütün otoparklar: Otoparklarda erişilebilirlik mevzuatı ve ilgili standartlar doğrultusunda engellilerin kullanımına yönelik düzenleme yapılması zorunludur. Standartlardaki ölçüler yönetmelikteki ölçülerden azsa yönetmelik hükmü geçerlidir (Madde 4/1-ğ).
Yapınızın hangi gruba girdiği ve kaç engelli park yeri gerektiği onaylanmış projede yer alır. Konum seçiminde girişe giden yolda basamak, dik rampa ya da dar geçiş olup olmadığı da kontrol edilmelidir. Engelli park yerlerinin zemine işlenmesi için engelli park alanı boyaması sayfamıza bakabilirsiniz.
Giriş, rampa ve manevra yolu ölçüleri
Park yerlerinin ölçüsü kadar araçların otoparka girip dolaşabilmesi de önemlidir. Yönetmeliğin 5. maddesi bina ve parsel otoparkları için şu ölçüleri belirler:
| Ölçü | Değer | Dayanak |
|---|---|---|
| Otopark giriş kapısı genişliği | Net en az 2,75 m | Madde 5/1-h-2 |
| Otopark giriş kapısı yüksekliği | Net en az 2,00 m | Madde 5/1-h-3 |
| Otopark iç yüksekliği (kiriş altı dahil) | Hiçbir yerde net 2,10 m'den az olamaz | Madde 5/1-h-4 |
| Rampa genişliği | En az 2,75 m; dönüşlerde iç yarıçap en az 2,75 m | Madde 5/1-h-6 |
| Rampa eğimi | Umumi otoparklar ve ağır vasıta otoparklarında en fazla %15, diğer bina otoparklarında en fazla %20 | Madde 5/1-h-5 |
| 90 derece dönüşlü yollarda küçük araçlar için gidiş ve dönüş yolu toplamı | Umumi otoparklarda en az 6,50 m, diğerlerinde en az 6,00 m | Madde 5/1-h-7 |
| 15 araçtan az otoparkı olan binalarda tek yönlü yol | Dönüşlerde yeterli genişlik sağlanmak kaydıyla en az 4,90 m | Madde 5/1-h-7 |
Manevra yolunun genişliği, çizgi planını doğrudan etkiler. Tek yönlü kurgulanan bir otoparkta manevra koridorları daha verimli kullanılır; bu durumda giriş-çıkış yönünü gösteren yön okları ve zemin sembolleri sürücülerin akışa uymasını kolaylaştırır.
Bisiklet, motosiklet ve elektrikli araç park yerleri
Yönetmelik otomobil dışındaki araçlar için de yer ayrılmasını ister:
- Bisiklet ve motosiklet: Bütün otopark türlerinde, otopark alanının en az %1'i kadar ilave alan bisiklet ve motosiklet park yeri olarak ayrılır (Madde 4/1-i). Bu alanların düzenlenmesi için motosiklet ve bisiklet park alanları sayfamıza bakabilirsiniz.
- Elektrikli araçlar, yeni yapılar: Zorunlu otopark sayısı 20 ve üzeri olan yeni yapıların ruhsat başvurusunda, zorunlu otopark alanlarının en az %5'inin, birden az olmamak üzere, şarj ünitesi dahil elektrikli araçlar için düzenlenmesi aranır (Madde 5/1-j).
- Elektrikli araçlar, bölge ve genel otoparklar ile AVM'ler: Yeni yapılacak bu otoparklarda park yerlerinin en az %10'u şarj ünitesi dahil elektrikli araçlar için düzenlenir. Otuz bin metrekareden büyük AVM'lerde şarj ünitelerinden en az biri, yetmiş bin metrekareden büyüklerde en az ikisi hızlı şarj kapasiteli olmalıdır (Madde 6/5).
Şarj park yerlerinin konumu şarj ünitesine göre belirlenir. Bu yerleri diğer park yerlerinden ayırmak için yapılan zemin işaretlemesini elektrikli araç şarj alanı boyaması sayfamızda anlatıyoruz.
Belediyeniz ek şart getirebilir mi?
Bazı konularda evet. Otopark Yönetmeliği ulusal asgari kuralları koyar, ancak uygulamada belediyelere de yetki tanır. Yönetmelikte idarelerce karar alınması öngörülen konularda takdir yetkisi ilgili idareye aittir (Madde 4/1-h). Otopark miktarları da büyükşehirlerde büyükşehir belediye meclisince, diğer yerlerde belediye meclislerince artırılabilir (Madde 8/2). İdareler ayrıca yönetmeliğin kendilerine bıraktığı konularda kendi usul ve esaslarını belirler.
Bu nedenle yeni bir proje ya da kapsamlı bir yeniden düzenleme öncesinde bulunduğunuz belediyenin otopark uygulama esaslarını kontrol etmek gerekir. Mekanik otoparklar ve taşıt asansörlü otoparklar ise ayrı bir istisnadır: Bu otoparklarda idarece uygun görülmesi kaydıyla tasarımda farklı ölçüler kullanılabilir (Madde 5/1-ı).
Ölçüleri zemine taşımak: çizgi planı için 6 adım
Yönetmelik park yerinin, manevra yolunun ve rampanın boyutlarını belirler; park yeri çizgisinin genişliği ya da rengi için bir ölçü koymaz. Çizgi planının çıkış noktası ise yapının onaylanmış projesidir: Otopark miktarı, engellilere ayrılan yerler, park etme düzeni ve trafik akışı onaylanmış mimari projede sayısal değerleriyle gösterilmek zorundadır (Madde 10/2). Uygulamada şu sırayı izliyoruz:
- Onaylanmış projedeki otopark planını alın. Park yeri sayısı, engelli yerleri ve araç akışı bu planda yer alır. Proje yoksa ya da otopark sonradan değiştiyse, yerleşimi mevcut duruma göre yeniden planlamak gerekir.
- Alanı yerinde ölçün. Kolon aralıkları ve duvarlar park yeri sayısını belirler; park yeri çizgileri kolonlara göre planlanır. Kâğıt üzerindeki ölçü ile sahadaki ölçü arasında fark olabileceği için yerinde ölçüm şarttır.
- Araç akışını belirleyin. Tek yönlü mü çift yönlü mü çalışılacağı, manevra yolunun genişliğine ve giriş-çıkış konumlarına göre seçilir.
- Özel park yerlerini yerleştirin. Engelli park yerleri girişe ve asansöre yakın, elektrikli araç yerleri şarj ünitelerinin yanında, bisiklet ve motosiklet alanları ayrı bir bölümde planlanır.
- Tekerlek stoperi ve koruyucuları planlayın. Aracın park yerinin arka sınırını aşmaması için tekerlek stoperleri, manevrada çarpma riski olan kolonlar için köşe koruyucular çizgi planıyla birlikte konumlandırılır.
- Çizgileri uygulayın. Yerleşim değiştiyse eski çizgiler önce silinir; eski çizginin üzerine yeni çizgi çekmek sürücüler için karışıklık yaratır. Ardından park yeri çizgileri, yön okları ve semboller otopark çizgi boyama kapsamında uygulanır.
Uygulamadan önce alanı yerinde ölçüyor ve yerleşimi sizinle birlikte planlıyoruz. Zeminin tamamı kaplanacaksa boya seçimi için otopark boyası: epoksi mi, akrilik mi? yazımıza bakabilirsiniz. Otoparkınızın yaklaşık büyüklüğünü ve park yeri sayısını teklif formundan iletebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Projenizde uygulanacak kesin ölçüler için onaylanmış projenize, proje müellifinize ve bulunduğunuz belediyenin uygulama esaslarına başvurun.